Perkembangan teknologi digital hari ini telah mengubah hampir seluruh cara manusia belajar, berkomunikasi dan mendapatkan maklumat.
Jika dahulu murid hanya bergantung kepada buku teks, papan putih dan penerangan guru di dalam kelas, kini bahan pembelajaran boleh dicapai melalui telefon pintar, video interaktif, aplikasi kuiz, platform pembelajaran maya dan pelbagai sumber digital yang lain.
Namun, persoalannya, sejauh manakah Pendidikan Islam bergerak seiring dengan perubahan ini? Adakah pengajaran Pendidikan Islam masih kekal dengan pendekatan lama semata-mata, atau sudah mula membuka ruang kepada kaedah baharu yang lebih dekat dengan dunia murid masa kini?
Hakikatnya, Pendidikan Islam tidak boleh dilihat sebagai bidang yang terpisah daripada perkembangan teknologi. Islam sentiasa menggalakkan umatnya mencari ilmu, menggunakan akal dan memanfaatkan kemudahan yang membawa kebaikan.
Oleh itu, penggunaan teknologi dalam pendidikan Islam bukanlah bermaksud menggantikan peranan guru, kitab, adab atau tradisi ilmu, sebaliknya menjadi alat bantu bagi menyampaikan ilmu dengan lebih berkesan, menarik dan mudah difahami.
Murid hidup dalam dunia digital
Generasi murid masa kini membesar dalam suasana yang sangat berbeza berbanding generasi dahulu.
Mereka lebih cepat tertarik kepada visual, audio, animasi, video pendek dan aktiviti interaktif. Dalam keadaan ini, pendekatan pengajaran yang terlalu bergantung kepada syarahan panjang semata-mata mungkin menyebabkan sebahagian murid hilang tumpuan.
Sebagai contoh, topik ibadah seperti wuduk, solat, puasa dan haji boleh diterangkan dengan lebih jelas melalui video simulasi, infografik, kuiz digital atau aktiviti pembelajaran berasaskan permainan.
Begitu juga topik akidah, sirah dan akhlak boleh diperkukuhkan melalui penceritaan digital, peta minda interaktif dan bahan visual yang sesuai dengan tahap umur murid.
Dalam konteks ini, teknologi bukan sekadar alat hiburan, tetapi boleh menjadi medium dakwah dan pendidikan yang berkesan sekiranya digunakan dengan bijaksana.
Cabaran guru Pendidikan Islam
Walaupun teknologi menawarkan banyak peluang, tidak dapat dinafikan bahawa sebahagian guru masih berdepan cabaran untuk mengaplikasikannya dalam pengajaran. Antara cabaran utama ialah kekurangan kemahiran digital, kekangan masa untuk menyediakan bahan, kemudahan peranti yang terhad, capaian internet yang tidak stabil serta kebimbangan terhadap kesahihan sumber agama di alam maya.
Bagi guru Pendidikan Islam, cabaran ini lebih besar kerana bahan yang digunakan bukan sahaja perlu menarik, tetapi juga mesti sahih, berautoriti dan selari dengan pegangan Ahli Sunnah Wal Jamaah. Kesilapan memilih bahan digital boleh menyebabkan murid terdedah kepada maklumat agama yang mengelirukan, petikan tidak tepat atau pandangan yang tidak sesuai dengan tahap pemahaman mereka.
Oleh itu, guru Pendidikan Islam bukan sahaja perlu celik teknologi, tetapi juga perlu bijak menilai kandungan digital sebelum digunakan dalam kelas.
Keperluan hub pembelajaran digital Pendidikan Islam
Salah satu langkah yang boleh dipertimbangkan ialah pembangunan hub pembelajaran digital Pendidikan Islam yang menghimpunkan bahan rujukan, nota, video, aktiviti, kuiz dan modul pengajaran yang sahih serta mudah dicapai oleh guru dan murid.
Hub seperti ini boleh menjadi pusat sehenti yang membantu guru mendapatkan bahan pengajaran tanpa perlu mencari secara rawak di pelbagai platform. Pada masa yang sama, murid juga boleh mengakses bahan ulang kaji yang lebih tersusun, menarik dan sesuai dengan sukatan pembelajaran.
Lebih penting, hub pembelajaran digital ini perlu dibangunkan dengan kawalan kualiti. Kandungannya wajar disemak oleh pakar bidang, guru berpengalaman dan pihak berautoriti supaya bahan yang disampaikan tidak bercanggah dengan prinsip pendidikan Islam.
Teknologi tidak menggantikan adab dan nilai
Namun begitu, dalam kesungguhan memajukan pendidikan digital, kita tidak boleh melupakan asas utama pendidikan Islam iaitu pembentukan adab, akhlak dan jiwa hamba. Teknologi hanyalah alat. Nilai sebenar pendidikan tetap bergantung kepada kebijaksanaan guru membimbing murid mengenal Allah, memahami agama dan mengamalkan akhlak mulia dalam kehidupan.
Guru tetap memainkan peranan penting sebagai murabbi, pembimbing dan contoh teladan. Aplikasi digital mungkin mampu memaparkan nota dan video, tetapi ia tidak mampu menggantikan sentuhan kasih sayang, nasihat berhikmah dan contoh peribadi seorang guru.
Oleh itu, pendidikan Islam digital perlu bergerak secara seimbang. Kita memerlukan teknologi yang memudahkan pembelajaran, tetapi dalam masa yang sama mengekalkan roh tarbiah, adab menuntut ilmu dan hubungan manusiawi antara guru dengan murid.
Kesimpulan
Pendidikan Islam pada hari ini perlu berani melangkah seiring dengan perubahan zaman. Transformasi digital bukan ancaman kepada pendidikan Islam, sebaliknya peluang untuk memperluas penyampaian ilmu agama kepada generasi baharu.
Apa yang penting ialah teknologi digunakan secara terkawal, beretika dan berpaksikan nilai Islam. Guru perlu diberi latihan, sokongan dan ruang untuk meningkatkan kemahiran digital. Pihak sekolah, institusi agama dan pembuat dasar pula perlu bekerjasama menyediakan bahan yang sahih, mudah dicapai dan sesuai dengan keperluan pendidikan semasa.
Akhirnya, matlamat pendidikan Islam bukan sekadar melahirkan murid yang tahu menggunakan teknologi, tetapi membentuk insan yang berilmu, beradab, beriman dan mampu menggunakan teknologi untuk kebaikan ummah.
Dayang Fadzillah binti Abd Masri ialah pelajar Program Sarjana Pengajian Islam, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Teknologi Malaysia, Kampus Kuala Lumpur.
